Laktoferyna- magiczna cząsteczka w magicznym czasie

Laktoferyna – bo o niej mowa, to fascynujące białko, które od kilkudziesięciu lat przykuwa uwagę badaczy na całym świecie. Do tej pory opublikowano ponad 9000 prac naukowych na jej temat. Ta supercytokina ma niejednokrotnie dwojakie właściwości i potrafi „inteligentnie” wspierać organizm odczytując jego potrzeby. To czyni ją prawdziwym fenomenem natury. Fakt, że jest naturalnym składnikiem min. mleka matki sprawia, że w ostatnim czasie zaczęto rozważać jej potencjał w kontekście kobiet w ciąży. Sprawdź dlaczego. 

Laktoferyna, a ciąża

Gdzie występuje laktoferyna?

Laktoferyna jest peptydem, który naturalnie występuje w siarze, mleku, ślinie, wydzielinie gruczołów płciowych oraz neutrofilach.

Swoją nazwę zawdzięcza łacińskiemu określeniu – lakto z mleka, gdyż po raz pierwszy wyodrębniono ją w 1960 roku z mleka kobiecego oraz faktowi, że ma bardzo wysokie powinowactwo do żelaza (łac. ferrum - żelazo).

W ostatnich dniach ciąży stężenie laktoferyny w siarze wynosi 5-15 mg/ml, a w kolejnych dniach laktacji spada poniżej 1 mg/ml.

Dostarczana z mlekiem matki noworodkowi staje się jego pierwszą linią obrony przed patogenami. Sprzyja temu nierozwinięty układ pokarmowy dziecka, który słabo trawi laktoferynę, a ona sama bez przeszkód dostaje się do jego krwioobiegu, a następnie przechodzi do narządów.

Laktoferyna po podaniu doustnym u starszych dzieci i dorosłych ulega strawieniu przez pepsynę. Nie ma to jednak wpływu na jej właściwości biologiczne, gdyż powstała po rozpadzie laktofercyna ma jeszcze silniejszą aktywność biologiczną.

Jak działa laktoferyna?

Przez ponad 60 lat badań wykazano, że laktoferyna jest białkiem o zdumiewających, multipotencjalnych właściwościach. Wystarczy wymienić choćby kilka udowodnionych naukowo aktywności:

 immunomodulujące

 przeciwdrobnoustrojowe

 przeciwzapalne

 przeciwnowotworowe

 troficzne

można ,by ulec nieodpartemu wrażeniu, że mamy do czynienia ze szczególną cząsteczką.


Laktoferyna - peptyd o właściwościach antybiotyku

Jeszcze do niedawna uważano, że laktoferyna tylko pośrednio wpływa na odpowiedź immunologiczną ludzkiego organizmu. Dziś już wiadomo, że jest jej kluczowym elementem. Wychwytując i wiążąc wolne jony żelaza pozbawia bakterie możliwości rozwoju i wzrostu.

Najnowsze badania pokazują, że białko to ma dodatkowo silnie naładowany dodatnio jeden ze swoich fragmentów, dzięki czemu uszkadza ścianę komórkową bakterii i powoduje ich rozpad. Badacze zaobserwowali również, że laktoferyna zwiększa ruchliwość bakterii, co utrudnia znacznie zdolność tworzenia przez nie biofilmu, co wpływa na redukcję ich aktywności metabolicznej. Daje to biotechnologom nadzieję na stworzenie super-duetu w dobie rosnącej antybiotykooporności - antybiotyku i laktoferyny, która zwiększyłaby dostęp leku do bakterii.

Laktoferyna cechuje się również wysoką aktywnością przeciwwirusową. Na jej działanie są szczególnie wrażliwe wirusy HIV, HBV, wirusy grypy A, paragrypy oraz wirus RSV. W niektórych badaniach zaobserwowano, że białko to redukuje znacznie nasilenie objawów przeziębienia, zwłaszcza w jego początkowej fazie.

Odkąd w 2012 roku Komisja Europejska zezwoliła na wprowadzenie laktoferyny jako dodatku do żywności na rynku pojawiło się wiele produktów zawierających laktoferynę bydlęcą. Laktoferyna jest białkiem międzygatunkowo homologicznym, a wersja “bydlęca” aż w 77% procentach przypomina laktoferynę ludzką.


Laktoferyna a neutrofile - cudowne partnerstwo

Granulocyty obojętnochłonne (neutrofile) w dużym uproszczeniu pełnią w organizmie rolę grupy szybkiego reagowania. W kontakcie z patogenem działają szybko, skutecznie, ale żyją maksymalnie kilkadziesiąt godzin. Okazuje się, że wysokie stężenie laktoferyny “wydłuża” ich życie zwiększając tym samym ich aktywność.


Przeciwgrzybicza laktoferyna

Laktoferyna jest również silnym czynnikiem przeciwgrzybiczym - zwłaszcza w stosunku do gatunków z rodzaju Candida. Mechanizm ten jest analogiczny jak w przypadku bakterii - N-końcowy łańcuch polipeptydowy łączy się ze ścianą komórkową komórek grzyba i prowadzi do jej uszkodzenia i uwolnienia organelli komórkowych.

W jednym z badań na kolonii grzybów złożonych z Candida albicans, C.tropicalis i C.krusei dodawano zwykłe mleko, mleko z laktoferyną, mleko z laktoferyną i zwykłym żelazem oraz mleko bez laktoferyny. W przypadku mleka z laktoferyną naukowcy zaobserwowali oszałamiające zahamowanie ich rozwoju. Wyniki tych badań kolejny raz udowadniają jak fascynującym i plejotropowym białkiem jest laktoferyna.

W USA laktoferyna otrzymała przez agencję FDA (Food & Drug Administration) status GRAS (Generally Regarded as Safe), tj. uznano ją za bezpieczną dla ludzi, co potwierdza tezę, że związek ten jest dobrze tolerowany przez nasz organizm i nie wywołuje działań niepożądanych.


Dlaczego laktoferyna jest tak ważna w ciąży?

Obecnie obserwuje się znaczny wzrost przypadków niedokrwistości u kobiet w ciąży. Tymczasem niedobór żelaza i nieprawidłowe wyniki hematologiczne obciążają nie tylko kobietę, ale również i przede wszystkim rozwijający się płód.

Niestety rutynowa suplementacja preparatami żelaza nie zawsze jest skuteczna i często jest źle tolerowana przez pacjentki. Dlatego bardziej racjonalnym rozwiązaniem jest wczesna profilaktyka anemii . Dużą rolę w tym procesie może odegrać właśnie laktoferyna.


Laktoferyna i żelazo u ciężarnych - badania

Badania kliniczne związane z wpływem podaży żelaza na wzrost stężenia hemoglobiny i zapasów żelaza wyrażanych stężeniem ferrytyny u kobiet ciężarnych nie są nowością.

Natomiast od relatywnie niedawna bada się wpływ podaży samej laktoferyny zamiast standardowych preparatów z żelazem na parametry hematologiczne u ciężarnych.

W jednym z nich wykazano, że już po 30 dniach stosowania 100 mg laktoferyny 2 razy dziennie te dwa parametry uległy poprawie znacznie bardziej niż w przypadku kobiet otrzymujących wyłącznie 520 mg siarczanu żelaza 1 raz dziennie. Ponadto suplementacja bLf (laktoferyny bydlęcej) w przeciwieństwie do żelaza nie wiązała się z żadnymi działaniami niepożądanymi w tym z bolami brzucha. W innym analogicznym badaniu zaobserwowano dodatkowo, że stosowanie laktoferyny wiązało się ze zmniejszeniem aktywności prozapalnej interleukiny 6 (Il-6), która ma wpływ na m.in. zwiększone ryzyko porodu przedwczesnego czy też „zamykanie” żelaza w tkankach w odpowiedzi na stan zapalny. Inne badanie z zastosowaniem preparatu zawierającego połączenie niewielkiej porcji laktoferyny z żelazem oraz innymi witaminami m.in. z grupy B wykazało, że paramenty hematologiczne u kobiet ciężarnych z anemią w tym poziom ferrytyny- białka wskazującego na zapasy żelaza w magazynie uległy znaczącej i istotnej statystycznie poprawie w porównaniu do dwóch grup porównawczych stosujących duże porcje preparatów żelaza.


Laktoferyna - białko przyszłości

Laktoferyna jest nazywana białkiem XXI wieku, bo jej właściwości rzeczywiście są fascynujące i multipotencjalne. Mnogość badań oraz ich obiecujące wyniki już na tym etapie dodają otuchy badaczom. Niewykluczone, że za kilka lat za sprawą laktoferyny będziemy świadkami rewolucji w leczeniu różnych chorób.

Już teraz laktoferyna jest poważnie rozważana jako ważny element tworzenia bezpieczniejszych i lepiej tolerowanych implantów - szczególnie w dentystyce. Być może dzięki zdolności hamowania tworzenia biofilmu bakteryjnego laktoferyna znajdzie zastosowanie również w transplantologii. Nieracjonalna antybiotykoterapia, wysoka zdolność mutowania patogenów oraz wzrost antybiotykooporności spowodowały, że musimy szukać alternatywnych dróg leczenia przeciwbakteryjnego. Całkiem możliwe, że kluczową rolę odegrają w tym zakresie peptydy z laktoferyną włącznie. Takie podejście może znacznie uprościć syntezę, zmniejszyć jej koszty, a jednocześnie uzyskać wysoko skutecznie czynniki przeciwdrobnoustrojowe.


mgr farm. Artur Rakowski

Bibliografia:

[1] J. Małaczewska, Z. Rotkiewicz, Lactoferrin – A Multipotential Protein, „Medycyna Weterynaryjna” 2007, nr 63 (2), s. 136–139.

[2] S. H. Wong et al., Lactoferrin is a Survival Factor for Neutrophils in Rheumatoid Synovial Fluid, “Rheumatology” 2009, No. 48 (1), s. 39–44.

[3] C. P. J. M. Brouwer, M. Rahman, M. M. Welling, Discovery and Development of a Synthetic Peptide Derived from Lactoferrin for Clinical Use, “Peptides” 2011, No. 32 (9), s. 1953–1963

[4] H. Jenssen, R. E. W. Hancock, Antimicrobial Properties of Lactoferrin, “Biochimie” 2009, No. 91 (1), s. 19–29;

[5]Paesano R., Torcia F., Berluti F., Pacifici E., Ebano V., Moscarini M., Valenti P.: Oral administration oflactoferrin increases hemoglobin and total serum iron in pregnant women. Biochem Cell Biol 2006;84: 377-380.

[6] Paesano R., Berluti F., Pietropaoli M., Goolsbee W., Pacifici E., Valenti P.: Lactoferrin efficacy versusferrous sulfate in curing iron disorders in pregnant and non-pregnant women. Int. J. Immunopathol Pharmacol, 201o, 23, 577-587.

[7] Pietro Cignini, Lucia Mangiafico, Francesco Padula, Laura D’Emidio, Nella Dugo, Alessia Aloisi, Claudio Giorlandino, Salvatore Giovanni Vitale Supplementation with a dietary multicomponent (Lafergin®) based on Ferric Sodium EDTA (Ferrazone®): results of an observational study. Journal of Prenatal Medicine 2015; 9 (1/2)


smear