Jaki związek mają Laktoferyna, jama ustna i choroba Alzheimera?

Suchość w ustach to częsty problem osób starszych, (choć nie tylko!) co jest często pośrednim efektem przyjmowanych leków. Takie środowisko może sprzyjać rozwojowi wielu patogenów w jamie ustnej, jako, że ślina zawiera liczne substancje będące pierwsza linią obrony przed patogenami. 

A czy można powiązać zmiany mikrobioty w jamie ustnej, spowodowanej także różnymi innymi czynnikami, z chorobą Alzheimera?

Choć w pierwszym momencie owa hipoteza może wydawać się niemożliwa do potwierdzenia, istnieje wiele danych, które potwierdzają działanie mechanizmów, wskazujących, że jest to jak najbardziej możliwe.

Okazuje się, że namnażanie się patogenów w jamie ustnej może być przyczyną powstawania ogólnoustrojowych stanów zapalnych. I tak na przykładzie bakterii Porphyromonas gingivalis wykazano, że jej namnażanie prowadzi do degradacji laktoferyny, glikoproteiny, której jednym z wielu zadań jest właśnie ochrona organizmu przed patogenami, jako, że jest elementem nieswoistej obrony immunologicznej. Ograniczenie działania laktoferyny sprzyja wzrostowi także innych bakterii w jamie ustnej, które wraz z czynnikami zapalnymi trafiają do krwiobiegu. Stąd już nietrudno o wywołanie ogólnoustrojowego stanu zapalnego.


A jak taki stan rzeczy ma się do rozwoju choroby Alzheimera?

Wiele doniesień naukowych wskazuje na rolę układu immunologicznego w manifestacji objawów choroby Alzheimera. U chorych dochodzi do obniżenia wielu parametrów związanych z odpornością, w tym do obniżenia poziomu laktoferyny w ślinie. Stąd też wskazanie laktoferyny, białka o potencjale immunomodulującym, jako elementu istotnego w patomechanizmie choroby Alzheimera.


Jaki jest związek laktoferyny w ślinie a chorobą Alzheimera?

Okazuje się, że laktoferyna prócz właściwości przeciwbakteryjnych czy przeciwgrzybiczych ma również zdolność do ograniczania agregacji beta-amyloidu i białka tau, a także uszkodzeń neuronach w tkance mózgowej. Obecnie wiemy, że po osiągnięciu pewnego poziomu agregacji dochodzi do ograniczenia pewnych funkcji poznawczych, co jest pierwszym etapem, po którym następuje dynamiczny rozwój choroby Alzheimera. Dodatkowo wyniki badań dotyczących choroby Alzheimera, zarówno na modelach zwierzęcych jak i z udziałem ludzi, wykazały obecność w mózgach zarówno gingipainy R, enzymu proteitycznego, syntetyzowanego przez P. gingivalis i lipopolisacharydu tej bakterii. Stąd też wskazanie na zaburzenia mikrobioty jamy ustnej, które w perspektywie czasu mogą przyczyniać się do rozwoju tej choroby.


Ale czy laktoferyna może tutaj odgrywać aż taką rolę?

Jest to prawdopodobne, ze względu na fakt, że doustne podanie laktoferyny pacjentom z chorobą Alzheimera wpłynęło na istotną poprawę parametrów związanych patomechanizmem tej choroby. Były to m.in. zredukowanie czynników prozapalnych, parametrów stresu oksydacyjnego a także redukcja stężenia beta-amyloidu. Co więcej, tym korzystnym zmianom towarzyszyło polepszenie funkcji poznawczych badanych osób(Mohamed et al., 2019; Olsen & Singhrao, 2021).


Dr Anna Pasternak-Winiarska

Piśmiennictwo:

Mohamed, W. A., Salama, R. M., & Schaalan, M. F. (2019). A pilot study on the effect of lactoferrin on Alzheimer’s disease pathological sequelae: Impact of the p-Akt/PTEN pathway. Biomedicine and Pharmacotherapy, 111, 714–723. https://doi.org/10.1016/j.biopha.2018.12.118

Olsen, I., & Singhrao, S. K. (2021). Low levels of salivary lactoferrin may affect oral dysbiosis and contribute to Alzheimer’s disease: A hypothesis. Medical Hypotheses, 146, 110393. https://doi.org/10.1016/j.mehy.2020.110393


smear